Οστεοπόρωση

Οστεοπόρωση σημαίνει «πορώδες οστό» λόγω της πορώδους εμφάνισης στο εσωτερικο των οστών. Κατα τη διάρκεία της πάθησης, τα οστά χάνουν πυκνότητα και γίνονται πιο αδύναμα και εύθραυστα. Ως εκ τούτου είναι πιο πιθανό να σπάσουν (NHS Choices, 2016).

Η οστεοπόρωση αναπτύσσεται αργά σε βάθος χρόνου και στα πρώτα στάδια ειναι συνηθως σιωπηρή. Στην πορεια, μπορεί να εκδηλωθουν ορατά συμπτώματα όπως απώλεια ύψους και αλλαγη στη στάση του σωματος. Ο πόνος στην πλάτη είναι πολύ συνηθισμένος σε ασθενείς με οστεοπόρωση και επειδή τα οστά έχουν εξασθενήσει, μπορεί να εμφανιστεί κάταγμα καποιου οστού ευκολότερα από το αναμενόμενο (Mayo Clinic, 2016). Δυστυχώς, σε πολλές ατυχείς περιπτώσεις, οι ασθενείς μπορεί να μην γνωρίζουν πως εχουν οστεοπόρωση μέχρι να σπάσουν κάποιο οστό (Medlineplus, 2014).
Ο καθένας μπορεί να αναπτύξει  οστεοπόρωση, αλλά οι λευκές γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η οστική μάζα είναι περίπου 30% λιγότερη στις γυναίκες από τους άνδρες και κατά 10% λιγότερη στους λευκούς ανθρωπους από τους μαύρους ανθρωπους (Craig, 2013). Επίσης, η οστεοπόρωση εμφανίζεται κυρίως στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες λόγω της απώλειας οστικής πυκνότητας κατά την εμμηνόπαυση που συνδέεται με οιστρογόνα (Cauley, 2015).

Άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι:

  • Συνθήκες που σχετίζονται με ορμόνες, όπως υπερθυρεοειδισμός, μειωμένες ποσότητες οιστρογόνου ή τεστοστερόνης, υπερπαραθυρεοειδισμός, διαταραχές της υπόφυσης, διαταραχές των επινεφριδίων.
  • Οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης.
  • Γονικό ιστορικό κάταγματος ισχίου.
  • Δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) 19 ή μικρότερος.
  • Μακροχρόνια χρήση υψηλών δόσεων (δια του στόματος) κορτικοστεροειδών (ευρέως χρησιμοποιούμενων για καταστάσεις όπως η αρθρίτιδα και το άσθμα).
  • Διατροφικές διαταραχές, όπως ανορεξία ή βουλιμία.
  • Αυξημενη καταναλωση οινοπνευματόδων και καπνισμα
  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα
  • Προβλήματα δυσαπορρόφησης, όπως κοιλιοκάκη, νόσος του Crohn
  • Κατανάλωση φαρμάκων τα οποια επηρεάζουν τα επίπεδα των ορμονών ( πχ φαρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού και του καρκίνου του προστάτη)
  • Μεγάλη περίοδος αδράνειας, όπως η μακροχρόνια ανάπαυση στο κρεβάτι

(Choices NHS, 2016)

Για την πρόληψη ή την ελαχιστοποίηση της απώλειας οστικής μάζας, υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες τους οποιους οι ανθρωποι μπορουν να ενταξουν στον καθημερινο τους τρόπο ζωής.
Οπως μια ποικιλία ασκήσεων (δύναμης, ευελιξίας, σταθερότητας και ισορροπίας), περιορίζοντας ή εξαλείφοντας την κατανάλωση αλκοόλ και σταματώντας φυσικά το κάπνισμα.

Επιπλέον, η υγιεινή διατροφή μπορεί να παράσχει απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την υγεία των οστών όπως ασβέστιο, κάλιο, φθόριο, μαγνήσιο, ψευδάργυρο, χαλκό, βόριο και μαγγάνιο.
Η ανεπάρκεια αυτών των θρεπτικών ουσιών συνδέεται με μειωμένη οστική μάζα ή αργή επούλωση καταγμάτων (Jugdaohsingh, 2007).

Η βιταμίνη Κ είναι επίσης απαραίτητη και πολλα υποσχομενη για την υγεία των οστών. Ερευνες δειχνουν πως μία ή περισσότερες μερίδες ημερησίως τροφων πλούσιων σε βιταμίνη Κ, (οπως ειναι τα πράσινα λαχανικά) συνδέονται με 45% μειωμένο κίνδυνο κατάγματος οστού. Αντίθετως, 3 ή περισσότερα φλιτζάνια καφέ την ημέρα, αύξησαν τον κίνδυνο κατάγματος του ισχίου κατά 53%.

Η έκθεση στον ήλιο είναι ένας άλλος σημαντικός τρόπος να φροντίσουμε τα οστά μας. Αυτό συμβαίνει επειδή το ανθρώπινο σώμα χρειάζεται ηλιακό φως για να παράγει βιταμίνη D, η οποία είναι απαραίτητη για την απορρόφηση ασβεστίου και μαγνησίου.
Τα πλεονέκτηματα της έκθεσης στον ήλιο είναι η φυσική ρύθμιση της παραγωγής βιταμίνης D και η προστασία από την τοξικότητά (σε σύγκριση με τα συμπλήρωματα βιταμίνης D). Ωστόσο, η πρόσληψη εξαρτάται από διαφορους παράγοντες όπως η εποχή, ο χρόνος και η διάρκεια της ημέρας, ο καιρός, το χρώμα του δέρματος και τη χρήση αντηλιακής προστασίας (NIH, 2016). Το μειονέκτημα της έκθεσης στον ήλιο είναι ότι οι παρατεταμένες περίοδοι μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος.
Ένας γιατρός μπορεί να υπολογίσει τον απαιτούμενο χρόνο έκθεσης με βάση τα παραπάνω.
Οι άνθρωποι που μένουν «μέσα» πρέπει να γνωρίζουν ότι τα τζαμια και γενικά το γυαλι, μπλοκαρουν την ακτινοβολία UVB που απαιτείται για την παραγωγή της βιταμίνης D.

Οι γιατροί έχουν επίσης μια ποικιλία συνταγογραφούμενων και μη σκευασμάτων στην εργαλειοθήκη τους για να χρησιμοποιήσουν ενάντια στην οστεοπόρωση. Ωστόσο, σύμφωνα με μια μελέτη, η αποτελεσματικότητα ορισμένων φαρμάκων για την οστεοπόρωση έχει αποδειχθεί μόνο εάν δοθούν ταυτόχρονα συμπληρώματα βιταμίνης D και ασβεστίου (Rachner, Khosla, Hofbauer, 2011).

Συμπληρώματα Βιταμινης D και Ασβεστιου

Τα δύο πιο γνωστά συμπληρώματα που συνταγογραφούν οι γιατροί είναι το ασβέστιο και η βιταμίνη D.

Η βιταμίνη D έρχεται σε πολλές μορφές, αλλά τα συμπληρώματα και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα περιέχουν τη μορφή D2 της βιταμίνης, η οποία παράγεται από τα φυτά, και η D3 που παράγεται από το ανθρώπινο δέρμα όταν εκτίθεται στο ηλιακό φως. Συνήθως προτείνεται ότι οι ασθενείς λαμβάνουν 100-200.000 IU βιταμίνης D2 ή D3 κάθε μέρα για έως και έξι μήνες και 800-1.500 mg ασβεστίου (Natural Standard, 2013). Τα συμπληρώματα πρέπει να λαμβάνονται υπό την επίβλεψη ενός παρόχου υγειονομικής περίθαλψης για να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητά τους. Η ασφάλεια τους θα πρέπει επίσης να παρακολουθείται, καθώς τα συμπληρώματα μπορούν να προκαλέσουν παρενέργειες και κακοήθεις αλληλεπιδράσεις με άλλα μέταλλα. Για παράδειγμα η βιταμίνη D αυξάνει την απορρόφηση αλουμινίου που περιέχεται στα περισσότερα αντιόξινα (WebMD, n.d.).

Το ασβέστιο προέρχεται από πολλές μορφές που έχουν διαφορετικά επίπεδα βιοδιαθεσιμότητας. Μερικές από τις παραλλαγές των επιπέδων και των μορφών ασβεστίου σε διάφορα συμπληρώματα παρατίθενται παρακάτω:

  • Ανθρακικό ασβέστιο (Calcium carbonate): 40%
  • Φωσφορικό ασβέστιο (Tricalcium phoshate): 38%
  • Φωσφορικό διασβέστιο (Dicalcium phosphate): 31%
  • Κέλυφος στρείδιου (Oyster shell): 28% (μπορεί να περιέχει μόλυβδο)
  • Δολομίτης (Dolomite): 22% (μπορεί να περιέχει μόλυβδο)
  • Κιτρικό ασβέστιο (Calcium citrate): 21%
  • Γαλακτικό ασβέστιο (Calcium lactate): 13%
  • Γλυκονικό ασβέστιο (Calcium gluconate): 9%

Για να εξασφαλιστεί η βέλτιστη απορρόφηση, τα συμπληρώματα ασβεστίου πρέπει να λαμβάνονται με τα γεύματα σε διηρημένες δόσεις, αλλά δεν πρέπει να λαμβάνονται ταυτόχρονα με φάρμακα όπως η λεβοθυροξίνη, τα αντιβιοτικά στην οικογένεια των τετρακυκλινών και η φαινυτοΐνη επειδή μειώνεται η απορρόφηση τους. (Suncecz, 2008) Η αλληλεπίδραση με Ceftriaxone (Rocephin) μπορεί να είναι θανατηφόρα ακόμη και αν δεν λαμβάνεται ταυτόχρονα με ασβέστιο (FDA, n.d). Συνεπώς, η επίσκεψη σε ένα γιατρό πριν από τη χρήση οποιουδήποτε είδους συμπληρωμάτων, είναι πολύ σημαντική .

Συμπέρασμα

Τις πρωτες δεκαετίες της ζωής μας, είναι σημαντικό να μεριμνείται η αυξηση της οστικής μάζας και στις επόμενες δεκαετίες η απώλεια. (Craig, 2013) Οι Αλλαγές που περιγράφονται παραπάνω, μπορούν να προλάβουν, να εξαλείψουν ή να μειώσουν σε καποιο βαθμο τα συμπτωματα διαφόρων παθήσεων και η οστεοπόρωση είναι μία από αυτές.

R. Alagiali

Αναφορές και Βιβλιογραφία

Choices, N.H.S., 2016. Osteoporosis – NHS Choices [WWW Document]. URL http://www.nhs.uk/conditions/Osteoporosis/Pages/Introduction.aspx (accessed 12.24.16).

National Osteoporosis Foundation. What is Osteoporosis and What Causes It? [WWW Document], n.d. . National Osteoporosis Foundation. URL https://www.nof.org/patients/what-is-osteoporosis/ (accessed 12.24.16).

Medlineplus, (2014) Osteoporosis [WWW Document]. URL https://medlineplus.gov/osteoporosis.html (accessed 12.24.16).

National Institute of Health (2016). Office of Dietary Supplements. Vitamin D [WWW Document]. URL https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/ (accessed 12.25.16).

Natural Standard, (2013). Vitamin D Background [WWW Document], n.d. URL http://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/vitamin-d/background/hrb-20060400 (accessed 12.25.16).

Craig, W. (2013). Nutrition and Wellness. 2nd ed. Berrien springs, Michigan: Golden Harvest.

Rachner, T. D., Khosla, S. and Hofbauer, L. C. (2011) ‘Osteoporosis: Now and the future’, The Lancet, 377(9773), pp. 1276–1287. doi: 10.1016/S0140-6736(10)62349-5.

Vitamin D | FAQs | Food Safety Authority of Ireland (no date). Available at: https://www.fsai.ie/faq/vitamin_d.html (Accessed: 17 February 2017).

Jugdaohsingh, R. (2007) ‘Silicon and bone health.’, The journal of nutrition, health & aging. Europe PMC Funders, 11(2), pp. 99–110. Available at: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17435952 (Accessed: 17 February 2017).

Calcium/Vitamin D – National Osteoporosis Foundation (no date). Available at: https://www.nof.org/patients/treatment/calciumvitamin-d/ (Accessed: 17 February 2017).

Research, C. for D. E. and (no date) ‘Drug Safety Information for Heathcare Professionals – Information for Healthcare Professionals: Ceftriaxone (marketed as Rocephin) 9/2007’. Center for Drug Evaluation and Research.

Sunyecz, J. A. (2008) ‘The use of calcium and vitamin D in the management of osteoporosis.’, Therapeutics and clinical risk management. Dove Press, 4(4), pp. 827–36. Available at: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19209265 (Accessed: 18 February 2017).

Riggs, B. L. (2000) ‘The mechanisms of estrogen regulation of bone resorption.’, The Journal of clinical investigation. American Society for Clinical Investigation, 106(10), pp. 1203–4. doi: 10.1172/JCI11468.

Cauley, J. A. (2015) ‘Estrogen and bone health in men and women’, Steroids, 99, pp. 11–15. doi: 10.1016/j.steroids.2014.12.010.

VITAMIN D: Uses, Side Effects, Interactions and Warnings – WebMD (no date). Available at: http://www.webmd.com/vitamins-supplements/ingredientmono-929-vitamin d.aspx?activeingredientid=929 (Accessed: 20 February 2017).

Moon, J., Davison, A. and Bandy, B. (1992) ‘Vitamin D and aluminum absorption.’, CMAJ : Canadian Medical Association journal = journal de l’Association medicale canadienne. Canadian Medical Association, 147(9), pp. 1308, 1313. Available at: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1340782 (Accessed: 20 February 2017).

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *